نام علمی : Satureja hortensis
نام عمومی : savory
نام انگلیسی : Savory
نام محلی : صعتر بستانی
, گیاه مرزه,ویژگی های مرزه,تاریخچه مرزه,,,,
مرزه گیاهی است علفی ، یک ساله از تیره نعناعیان ، دارای ساقه های متعدد به رنگ مایل به قرمز و برگ های نرم و متقابل ، تقریبا بدون دمبرگ و نوک تیز و پوشیده از کرک و دارای تارهای غده ای فراوان اسانس دار است . گل هایش ارغوانی و بطور مجتمع در نقاط مختلف ساقه های متعدد آن قرار می گیرد .
پراکندگی جغرافیایی
مرزه گیاهی بومی مدیترانه شرقی و جنوب غربی آسیا است و در ایران در فاصله ماه های تیر تا شهریور در استان های خوزستان و لرستان به گل مینشیند و در گویش محلی به آن "مرزه خوزستانی" می گویند.
تاریخچه
مرزه به عنوان یکی از مطبوع ترین ادویه ها معرفی شده است که از دوران کهن از آن استفاده میکردند . این گیاه در مدیترانه و رم بستان بسیار مورد تقاضا بوده و آن را یک ماده قوی می دانستند . یکی از حکمای رم باستان به نام ویرژیل می گوید. مرزه آنقدر مطبوع است که خداوند هم بر این گیاه نظر خواصی دارد . قبل از آنکه مردم رم فلفل را بشناسند ، مرزه را به عنوان یکی از اصلی ترین ادویه ها میشناختند . این همان گیاهی است که لاشارلمانی دستور داد که در باغ سلطنتی اش کشت شود ، آنها از این گیاه در نوشیدنی ها نیز استفاده می کردند . مردم برخی کشور ها معتقد بودند که خوردن این گیاه سبب ایجاد عشق و علاقه نسبت به یکدیگر میشود. سابقا کشیشها اجازه نمی دادند گیاه مرزه در باغچه ها کشت داده شود ، چرا که معتقد بودند این گیاه در تقویت نیروی جنسی موثر است . پزشکان قرون وسطی برای مرزه اثر معالج نقرس قائل بودند و در قرون وسطی نیز مردم آن را داروی مقوی ، سقط کننده جنین و رفع قولنج می دانستند . در حاجی آباد بین سیرجان و بندرعباس نوعی مرزه که صعتر بری نامیده میشود به صورت درختچه دیده می شود و در برخی نواحی مرزه را به خاطر گلهای زیبا و معطر آن در اطراف زمین های کندوی عسل می کارند و دو نوع اصلی از آن وجود دارد، مرزه تابستانی و زمستانی . نوع تابستانی دارای طعم ملایم تر است ولی دارای مشخصه های طعم فلفلی و نعنایی می باشد . مرزه تابستانه به عنوان گیاه آشپزخانه ای با طعم ملایمتری از مرزه زمستان مشابه با مزنگوش به کار میرودو دومی در نوع خود منحصر به فرد است در بین مصارف بومی از گیاه مرزه در ایران می توان به استفاده از آن برای تسکین دندان درد اشاره کرد .